શું STO દ્વારા ITC બ્લોક કરવી કાયદેસર છે? જાણો મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો

    તાજેતરમાં મદ્રાસ હાઈકોર્ટે Rule 86A હેઠળ Input Tax Credit (ITC) બ્લોક કરવાની સત્તા અને પ્રક્રિયા અંગે એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. આ કેસ Kalaimahal Cements Private Limited vs Commercial Tax Officer નો છે, જે દરેક ટેક્સપેયર અને GST પ્રેક્ટિશનર માટે સમજવો જરૂરી છે.

કેસની વિગતો (Case Details)

  • કોર્ટ: મદ્રાસ હાઈકોર્ટ
  • કેસનું નામ: Kalaimahal Cements Private Limited
  • ચુકાદાની તારીખ: 26-02-2026
  • ન્યાયાધીશ: Justice C. Saravanan
  • મુખ્ય વિષય: Rule 86A હેઠળ ITC બ્લોક કરવાની સત્તા
કેસની વિગત  (Facts of the Case)

    આ કેસની શરૂઆત ટેક્સ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા ઇન્સ્પેક્શનથી થઈ હતી:

  • ઇન્સ્પેક્શન: 04-12-2025 ના રોજ કંપનીના પરિસરમાં તપાસ કરવામાં આવી.
  • નિવેદન: તપાસ દરમિયાન કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટરનું સ્ટેટમેન્ટ રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યું, જેમાં બ્લોક ઇન્વોઇસ (block invoices) પર ITC લેવામાં આવી હોવાનું જણાયું હતું.
  • કાર્યવાહી: આ નિવેદનના આધારે, બીજા જ દિવસે એટલે કે 05-12-2025 ના રોજ વિભાગે Rule 86A હેઠળ પિટિશનરની ITC બ્લોક કરી દીધી.

ટેક્સપેયર (Petitioner) ની મુખ્ય દલીલ

કંપનીએ હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરીને મુખ્યત્વે Jurisdiction (અધિકારક્ષેત્ર) પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા:

  1. અધિકારીની સત્તા: Rule 86A મુજબ, ITC બ્લોક કરવાની સત્તા માત્ર આસિસ્ટન્ટ કમિશનર કે તેનાથી ઉપરના હોદ્દા ધરાવતા અધિકારી પાસે જ છે.
  2. ગેરકાયદેસર બ્લોકિંગ: આ કેસમાં બ્લોકિંગ સ્ટેટ ટેક્સ ઓફિસર (STO) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે પિટિશનરના મતે કાયદેસર નથી.
હાઈકોર્ટનું અવલોકન અને ચુકાદો (Court's Reasoning)

જસ્ટિસ સી. સરવણને બંને પક્ષોને સાંભળ્યા બાદ નીચે મુજબના મહત્વના અવલોકનો આપ્યા:

  • તપાસના આધારે કાર્યવાહી: કોર્ટે નોંધ્યું કે ઇન્સ્પેક્શનમાં મળેલી વિગતો અને એમડીના સ્વીકારાત્મક નિવેદન બાદ ITC બ્લોક કરવામાં આવી છે, જે યોગ્ય જણાય છે.
  • આંતરિક મંજૂરી (Authorization): ભલે Rule 86A હેઠળ સિનિયર અધિકારીની સત્તા હોય, પરંતુ જો આ બ્લોકિંગ સિનિયર અધિકારીની પરવાનગી કે સૂચનાથી કરવામાં આવ્યું હોય, તો તે માન્ય છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ વિભાગની આંતરિક બાબત (Internal matter) છે.
  • STO ની સત્તા: સ્ટેટ ટેક્સ ઓફિસર (STO) એ શો-કોઝ નોટિસ (DRC-01) ઇસ્યુ કરવા માટે અને સેક્શન 74 હેઠળની કાર્યવાહી માટે 'પ્રોપર ઓફિસર' છે, તેથી તેમના અધિકારક્ષેત્ર પર ઉઠાવવામાં આવેલો વાંધો ટકી શકે નહીં.
  • અંતિમ નિર્ણય
    મદ્રાસ હાઈકોર્ટે ટેક્સપેયરની રિટ પિટિશન ફગાવી (Dismiss) દીધી છે. જોકે, કોર્ટે પિટિશનરને છૂટ આપી છે કે તેઓ આ બ્લોકિંગ સામે સંબંધિત અધિકારીને યોગ્ય રજૂઆત (Representation) કરી શકે છે, જેનો નિકાલ અધિકારીએ 30 દિવસમાં કરવાનો રહેશે.